Na današnjoj sednici Vlade Republike Srbije, ministar zadužen za unapređenje razvoja nedovoljno razvijenih opština Novica Tončev otvorio je više važnih pitanja koja se tiču funkcionisanja i opstanka ovih lokalnih samouprava.

Ministar Tončev se najpre osvrnuo na pojedine medijske navode o zatvaranju poslovnica banaka u Dimitrovgradu i drugim manjim opštinama, ističući da država ima mogućnost da ovaj trenutni problem ublaži otvaranjem šaltera i ispostava banke Poštanske štedionice.

Međutim, naglasio je da je to samo deo mnogo šireg problema sa kojim se suočavaju nedovoljno razvijene opštine kao što su drastičan pad broja stanovnika, izrazito loša demografska slika, kao i odlazak mladih i školovanih ljudi, što zahteva sistemske i dugoročne mere podrške.

U cilju omogućavanja efikasnije naplate javnih prihoda, uz istovremeno očuvanje pravičnosti, bez dovođenja građana u neravnopravan ili nepovoljniji položaj potrebno je omogućiti jedinicama lokalne samouprave da svojom odlukom urede drugačije uslove i način odlaganja plaćanja i otpisa kamata na poreski dug po osnovu javnih prihoda. U praksi, ovakve izmene bi dale mogućnost opštinama da donesu odluku o jednokratnoj uplati celokupnog glavnog duga, uz otpis pripadajuće kamate, kroz izmene i dopune Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji, ili donošenjem novog zakona po uzoru na Zakon o uslovnom otpisu kamata i mirovanju poreskog duga iz 2012. godine.

Ministar je i ovom prilikom, kao i u više navrata do sada, podsetio na problem tužbi za naknadu zbog faktičkog zauzeća zemljišta, koji godinama opterećuje budžete lokalne samouprave, a koji se sada proširio i na druge korisnike javnih sredstava. Ukazao je da ova praksa direktno ugrožava finansijsku stabilnost opština i onemogućava normalno funkcionisanje i planiranje razvoja.

U tom kontekstu, ministar Tončev je izneo više konkretnih predloga za prevazilaženje ovog problema, među kojima su:

1. Sagledavanje mogućnosti izmena Zakona o svojinsko-pravnim odnosima i Zakona o javnoj svojini, kao lex specialis, kako bi se zauzeo jasan pravni stav o zakonitosti i savesnosti postupanja opština;
2. Promena zakonskih rešenja u smislu vratiti smisao iz člana 193. Zakona o parničnom postupku iz 2011. godine koji je predviđao da je lice dužno da pre podnošenja tužbe pravobraniocu dostavi predlog za mirno rešavanje spora, ali je Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o parničnom postupku od 2014. reč „dužno,, zamenjena je rečju ,,može,,
3. Izmene Krivičnog zakonika, kojima bi se preuzele pojedine odredbe iz Etičkog kodeksa advokata, čime bi se značajno smanjile zloupotrebe i broj sporova ove vrste;
4. Utvrđivanje cene zemljišta isključivo na osnovu procene Poreske uprave ili realne tržišne vrednosti, u skladu sa Zakonom o eksproprijaciji;
5. Preispitivanje sudske prakse, posebno u delu koji se odnosi na neprihvatanje prigovora zastarelosti i razdvajanje postupaka, što dovodi do višestrukog uvećanja troškova na štetu opština;
6. Inicijativu da Vrhovni kasacioni sud preispita svoj stav da naknada po osnovu faktičke eksproprijacije ne zastareva, imajući u vidu da je reč o novčanom potraživanju;

Ovom prilikom obratio se ministarki građevinarstva Sofronijević, sa zahtevom da se, preko nadležnih službi, pojača inspekcijski nadzor, kao i da se u slučajevima gde je nadležnost na republičkim inspekcijskim organima omogući uključivanje i pomoć lokalnih inspekcijskih službi, u okviru zakonom propisanih ovlašćenja. Cilj ovakvog pristupa je efikasnije sprečavanje divlje gradnje i nastanka nelegalnih objekata, koji predstavljaju ozbiljan problem za lokalne samouprave.

Ministar je naglasio da ovo nisu pojedinačni problemi, već sistemska pitanja koja zahtevaju sveobuhvatan pristup, i insistirao da se o ovim i drugim temama organizuje poseban sastanak na kom bi, pored predstavnika 44 nedovoljno razvijene opštine, prisustvovali predsednik Republike Srbije, predsednik Vlade, ministar finansija i ministar za javna ulaganja.