Iznad korita Banjske reke, tamo gde se para tople mineralne vode meša sa mirisom šume i kamena, Sijarinska Banja vekovima tiho svedoči o prolaznosti carstava i upornosti prirode. Njeni izvori pamte Rimljane, Vizantiju, srednji vek, Turke, ratove, poplave i danas, ponovo, obnovu.

Po jednom predanju, ime Sijarinske Banje vezuje se za Siju Irinu, vizantijsku plemkinju i sestru carice, žene Justinijana I, koja je, kako legenda kaže, gospodarila ovim krajem. Drugo tumačenje, prizemnije i istorijski bliže, vodi u 19. vek, kada se selo Sijarina u zvaničnim evidencijama vodilo kao Svinjarica ili Svinjarina, ime koje su meštani, po oslobođenju od Turaka 1877. godine, promenili zbog pogrdnog prizvuka. Tako je nastala Sijarina, a kasnije i Sijarinska Banja.

Ali, mnogo pre statistika i popisa, ovde je postojala banja.

Još u antičko doba, krajem 2. veka nove ere, Rimljani su prepoznali vrednost termalnih izvora i izgradili kupatilo koje je služilo kako telu, tako i društvenom životu. Banja je tada bila mesto lečenja, susreta i odmora, baš kao i danas.

U srednjem veku, pod vizantijskom i kasnije nemanjičkom vlašću, ovi izvori nisu izgubili značaj. Naprotiv. Na prostoru današnje Gornje Banje postojalo je razvijeno naselje sa crkvom u vizantijskom stilu, živopisom i utvrđenjem čiji se ostaci i danas prepoznaju u toponimima Kale i Gradište.

Istorija ovog kraja tesno je povezana i sa rudarstvom. U župi Banja eksploatisane su gvozdene i druge rude, a šljaka iz starih topionica i danas se može pronaći u Banjskoj reci. Predanje čak beleži da je u blizini banje vojvoda Nikola Skobaljić 1454. godine porazio tursku vojsku, još jedan dokaz da je ovo mesto oduvek bilo strateški i životno važno.

U turskom periodu, Sijarinska Banja dobija zidano kupatilo sa odvojenim bazenima za muškarce i žene, ozidanim ciglom i povezanim snažnim malterom. Imala je tremove sa šiljastim svodovima i promišljeno sprovođenje vrele i rashlađene vode. Iako je kasnije zapustela usled seoba i promena stanovništva, ostala je zapamćena kao banjsko naselje koje je živelo uprkos svemu.

Nakon oslobođenja od Turaka 1878. godine, banja se ponovo budi. Već naredne godine u njoj se leče srpski oficiri i vojnici, a glas o lekovitim vodama širi se širom Srbije. Tokom 20. veka, kroz tri razvojne etape, Sijarinska Banja dobija nova kupatila, bazene, puteve i status poznatog lečilišta juga Srbije.

A onda 2014. godina. Velike poplave i klizište nanele su težak udarac simbolu banje. Rimsko, odnosno kasnije Tursko kupatilo, delimično je urušeno i gotovo uništeno. Bio je to trenutak kada se činilo da je istorija konačno poklekla pred silom prirode.

Ali, Sijarinska Banja nije mesto koje se lako predaje.

Danas, na istom tom prostoru, iz ruševina ponovo izrasta novo Rimsko kupatilo. Projekat obnove i izgradnje savremenog kompleksa, vredan 99 miliona dinara, od čega je Ministarstvo privrede obezbedilo 79 miliona, ulazi u završnu fazu. U okviru kompleksa biće izgrađena dva bazena, postavljene kade i tuševi sa lekovitom mineralnom vodom, a sadržaji će se nadovezati na postojeći Wellness centar.

This slideshow requires JavaScript.

Iako su radove pratili izazovi, poput problema sa starim potpornim zidom, „lošim nasleđem“ prethodnih godina, izgradnja se privodi kraju. Očekuje se da već do proleća novi kompleks otvori vrata posetiocima.

Obnova rimskog kupatila nije samo građevinski poduhvat. Ona je povratak identiteta. Povratak simbola po kome je Sijarinska Banja bila prepoznatljiva. Spoj prošlosti i budućnosti, kamena i pare, istorije i modernog turizma.

I čini se kao da ovde voda ne izvire samo iz zemlje, ona izvire kroz vekove.

Ovaj medijski sadržaj deo je projekta koji je sufinansirala je opština Medveđa. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.